Roztocze kurzu domowego należą do najczęstszych alergenów uczulających w Polsce. Należą do alergenów uczulających całorocznie z uwagi na ich wewnątrz mieszkaniowy charakter występowania. Największe nagromadzenie roztoczy stwierdza się w łóżku, zarówno w materacach ,poduszkach jaki kołdrach.

Roztocze są pajęczakami o wielkości od kilkuset mikrometrów do 1 mm występującymi najczęściej w glebie ,gdzie odpowiadają za rozkład materiału organicznego. W 1 m sześciennym gleby można znaleźć setki tysięcy osobników.

Cześć z nich jest zaliczana do szkodników. Są również pasożytami człowieka  np. roztocze Sarcoptes scabiei wywołuje świerzb. Mogą również pasożytować na zwierzętach ,atakować ryby lub żerować na roślinach wodnych. Są znajdowane w tundrach ,górach, podziemnych jamach, grotach, jaskiniach., oceanach i mieszkaniach ludzkich. Czynią szkody w spożywczych produktach jak np. rozkruszek mączny (Acarus siro). Gatunki te mogą uczulać również ludzi. Obecnie rozpoznaje się 30 000 gatunków roztoczy i ciągle opisywane nowe, lecz w domach do chwili obecnej stwierdzono jedynie 130 gatunków.

Średnio cykl rozwojowy trwa około 3-4 miesięcy, pod koniec którego samica składa około 30-50 jaj. W optymalnych warunkach czas przeżycia może zwiększyć się do nawet do 500 dni , a płodności do 105 jaj.

Populacja roztoczy wzrasta sezonowo w kurzu domowym. Maksimum namnażania występuje w okresie miesięcy letnich  to jest od początku lipca do końca września. Potem dochodzi do ich wymierania. Głównym antygenem alergizującym tych pajęczaków są ich odchody.

Oto one :

Włączenie centralnego ogrzewania powoduje unoszenie się kurzu mieszkaniowego wraz z podgrzanym powietrzem .Następują wtedy korzystne warunki do ekspozycji na nagromadzony w okresie letnim alergen. Ilość roztoczy maleje wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza.

Roztocze giną w temperaturze 55 stopni Celsjusza lub wyższej. W temperaturze niższej niż 55 stopni Celsjusza nie ginęły pomimo zastosowania detergentów i środków piorących . pranie w zimnej temperaturze nie zabijało żywych roztoczy choć stężenie głównego antygenu roztocza było redukowane o 90 procent. Z jednej strony widzimy sezonowy wzrost populacji roztoczy, który produkują antygen, z drugiej strony wytworzony alergen jest trudny do usunięcia i może utrzymywać się w otoczeniu chorych  przez cały rok. W badaniach klinicznych przeprowadzonych w Polsce wykazano niezbita zależność miedzy stężeniem alergenu roztoczy a występowaniem nie tylko nieżytu alergicznego  nosa ,ale i również astmy oskrzelowej.

Diagnostyka uczulenia na roztocze

Do rozpoznania alergicznego nieżytu nosa spowodowanego uczuleniem na roztocze kurzu domowego konieczne jest stwierdzenie charakterystycznych objawów takich jak blokada ranna nosa po przebudzeniu się, objawy pojawiające się podczas sprzątania mieszkania, początek dolegliwości w  okresie znacznego ochłodzenia się jesiennego, zamykania okien włączania ogrzewania mieszkań, Chorzy skarżą się głównie na uczucie  blokady przewodów nosowych. Zapalenie spojówek występuje sporadycznie.Częściej i silniej występują skłonności do skurczu oskrzeli i astmy oskrzelowej.

Objawy alergii na roztocze kurzu domowego najlepiej skonsultować z lekarzem alergologiem. Przeprowadzi on wnikliwy wywiad z pacjentem, zleci testy skórne lub badania krwi na obecność przeciwciał IgE.

Należy jednak pamiętać, że testy skórne oceniają jedynie reakcję skóry na alergen i nie są równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Interpretacja jego wyniku wymaga uwzględnienia przez lekarza wywiadu chorobowego i wyników innych badań – cytologii nosa czy prowokacyjnych prób pokarmowych.

Autor: lek.med. Piotr Zdralewicz

Centrum Medyczne POLMED w Starogardzie Gdańskim